Zo werd rookvrij de norm bij de avondvierdaagsen in Friesland

“Voor veel kinderen is de avondvierdaagse hét hoogtepunt van het jaar. Daarom biedt dit evenement een perfecte kans om te laten zien hoe belangrijk de rookvrije norm is”, zegt Susanne Poiesz van GGD Fryslân. Ze maakte bijna alle avondvierdaagsen in de provincie rookvrij. Hoe is haar dat gelukt?

Tijd voor verandering

Toen Susanne bij de GGD begon, hoorde ze dat de rookvrije avondvierdaagse in Drachten winnaar was van de Rookvrije Generatie Award Fryslân 2024. “Een prachtig initiatief”, dacht ze, “maar waarom is er eigenlijk nog maar één rookvrije avondvierdaagse?” Het is tenslotte een evenement voor kinderen. Susanne: “We willen dat zij rookvrij opgroeien en dat een rookvrije omgeving vanzelfsprekend is. Dan moet zeker zo’n evenement dat ook uitstralen.” Ze kwam direct in actie.

Op zoek naar contact

De aanpak begon simpel: contactgegevens verzamelen van organisatoren. In de praktijk bleek dat nog best een uitdaging. “Er was nergens een compleet overzicht van alle avondvierdaagsen in Friesland”, vertelt Susanne. “Daarom heb ik contact gezocht met de landelijke organisatie. Zij gaven me een lijst van de aangesloten evenementen in de provincie.”

Daarna begon het echte werk: mailen en bellen. “Je krijgt niet altijd meteen reactie, dus dan ga je creatief nadenken,” zegt Susanne. Zo stuurde ze veel berichten via Facebook, omdat verenigingen dat vaak gebruiken als communicatiekanaal. “En als dat niet werkte, zocht ik uit waar de avondvierdaagse de afgelopen jaren startte. Dan nam ik contact op met bijvoorbeeld een dorpshuis, sportvereniging of buurthuis. Uiteindelijk kom je er bijna altijd wel binnen.”

Benadruk het gezamenlijke doel

Volgens Susanne zit de kracht van de aanpak in het gezamenlijke doel: een gezonde omgeving voor kinderen. “We vragen organisatoren, vrijwilligers en ouders niet om te stoppen met roken,” legt ze uit. “Alleen om het tijdens dat die twee uurtjes wandelen even niet te doen.” Die insteek zorgt voor begrip én draagvlak.

En het resultaat mag er zijn: maar liefst 36 avondvierdaagsen in Friesland zijn dit jaar volledig rookvrij. “Als je bedenkt dat alleen in Sneek al zo’n 3.000 kinderen meedoen, zie je meteen hoeveel impact je daarmee maakt.”

Maak meedoen makkelijk

Een belangrijke succesfactor was het ontzorgen van organisaties. GGD Fryslân zorgde voor kant-en-klare communicatie, zoals social posts en teksten voor nieuwsbrieven van organisatoren en scholen. “We merken dat veel verenigingen en scholen daar gebruik van maken,” zegt Susanne. Ook kreeg elke vierdaagse een gratis materialenpakket*, met onder andere vlaggen, een beachflag en dranghekdoek. “Hoe makkelijker je het maakt, hoe sneller organisaties aanhaken.”

*Er zijn nog enkele pakketten beschikbaar voor avondvierdaagsen in Friesland die rookvrij willen worden. Interesse? Stuur een e-mail naar info@rookvrijegeneratie.nl.

Rookvrij als sociale norm

Naast duidelijke communicatie draait het tijdens het evenement zelf vooral om de sociale norm. “Ik ben niet overal bij geweest,” vertelt Susanne, “maar ik hoor dat ouders en vrijwilligers elkaar aanspreken als iemand toch rookt.” Ook de organisatie staat er volledig achter en grijpt in als dat nodig is.

Gelukkig komt dat tot nu toe niet vaak voor. “Goede communicatie vooraf maakt echt het verschil,” legt Susanne uit. “Daardoor weet iedereen: dit is een rookvrij evenement.” De eerste avondvierdaagsen zitten er inmiddels op en de reacties van zowel organisatoren als deelnemers zijn positief.

“Hoe makkelijker je het maakt, hoe sneller organisaties aanhaken.”

Susanne Poiesz

Bouw verder op succes

Susanne’s belangrijkste tip is simpel: niet te lang nadenken, maar gewoon starten. “Misschien is het in het begin nog even zoeken, maar al snel wordt het vanzelf normaal,” vertelt ze. “Kijk naar Drachten en Sneek: daar zijn ze al toe aan een tweede of zelfs derde rookvrije editie: daar is het inmiddels helemaal ingeburgerd.”

Én is er een mooie bijvangst: organisaties gebruiken de materialen later ook bij andere evenementen, zoals sporttoernooien of dorpsfeesten. “Het is heel mooi om te zien dat zo de rookvrije norm steeds meer groeit en breder gedragen wordt in de gemeenschap.”