Rookvrije bushaltes in Noord-Brabant
Rookvrij wachten op de bus: in provincie Noord-Brabant is dat sinds vorig jaar de norm. Op initiatief van de provincie zijn bijna 5000 haltes nu rookvrij. Lars Meijer (adviseur mobiliteit en toegankelijkheid) vertelt hoe zij dit aanpakten én vooral: wat andere provincies en gemeenten hiervan kunnen leren.
Bij bijna 5000 van de 5200 haltes in Noord-Brabant ligt een Rookvrije Generatie-tegel.
54 van de 56 gemeenten deden mee aan het project van de provincie.
Gezondheid als doel
De provincie begon niet met regels, maar met het waarom. Rookvrije haltes dragen bij aan gezondheid en een prettige openbare ruimte. Lars: “We hebben het gekoppeld aan toegankelijkheid en onze bredere ambitie voor meer gezonde levensjaren in Noord-Brabant.” Dat hielp om bestuurlijke steun te krijgen én budget te regelen.
“Daarnaast vinden de meeste mensen het ook gewoon prettig om bij de bushalte niet in de rook van iemand anders te staan.”
56 gemeenten
Na instemmen van het college begon de klus eigenlijk pas echt. Lars: “We hebben in Noord-Brabant 56 gemeenten. Die willen we natuurlijk allemaal mee hebben. In de praktijk was er voor iedere gemeente maatwerk nodig.” Zo vallen bij iedere gemeente de rookvrije haltes vaak in verschillende afdelingen. Het thema rookvrij ligt bijvoorbeeld bij het sociaal domein, maar de halte zelf bij het fysiek domein en de bestrating bij infrastructuur. “Het vele schakelen kostte tijd.”
Naast de gemeenten, betrok Lars ook de 3 GGD’en in Brabant bij het project. “Door de GGD’en aan te haken konden we de gemeenten op verschillende manieren stimuleren om mee te doen. De GGD deed dat vaak via het sociaal domein, wij via mobiliteit. Zo hebben we uiteindelijk 54 van de 56 gemeenten meegekregen.”
Lokale uitvoering
Vervolgens kon de provincie beginnen met de aanbesteding voor de uitvoering van rookvrije haltes. Lars: “Wij zochten naar Brabantse aannemers, omdat we het mooi vonden om zo’n project lokaal uit te voeren. De aannemer reed tijdens de uitvoer zelfs rond met een spandoek op z’n werkwagen dat zij bezig waren met alle haltes rookvrij maken.” De uitvoering was een flinke klus: intussen zijn bijna 5000 haltes in de provincie voorzien van een tegel van de Rookvrije Generatie.
Meebewegen met de gemeente
Om al die tegels in de grond te krijgen, was de aanpak per gemeente soms net even anders. Lars: “We moesten als provincie echt flexibel zijn en meebewegen met de gemeenten. Bij de ene regelden wij de plaatsing van de tegels, andere gemeenten deden dat zelf. Ook waren er gemeenten die alleen meededen als de kosten beperkt bleven.” Door rekening te houden met de wensen hebben nu vrijwel alle gemeenten rookvrije haltes.
Rol voor vervoerders
Ook de vervoerders hebben een belangrijke rol in het rookvrij maken en houden van de haltes. In Noord-Brabant staan vervoerders Arriva en Hermes helemaal achter de rookvrije haltes. Zij stimuleren de chauffeurs om, als ze roken, uit het zicht en in ieder geval niet bij de halte te roken. Om alle medewerkers op de hoogte te houden van de rookvrije haltes, laten de vervoerders het thema terugkomen op hun personeelsbijeenkomsten.
Aandacht voor de haltes
Noord-Brabant werkte met een aantal persmomenten om alle reizigers op de hoogte te brengen van de rookvrije haltes. Lars vertelt: “Vanuit de provincie hebben we er flink aandacht aan besteed. Eerst bij de aankondiging en nog een keer toen het nagenoeg afgerond was. Ook vanuit de gemeenten was er aandacht. Wethouders vonden het bijvoorbeeld goed om de rookvrije haltes in het zonnetje te zetten of een eerste tegel te leggen.”
De reacties waren voornamelijk positief. “Op Facebook kwamen wel wat negatieve reacties binnen, maar er was eigenlijk vooral steun.”
En de naleving?
“Omdat de haltes in de openbare ruimte zijn, is de naleving wel eens lastig. Maar vanuit de provincie vinden we het vooral belangrijk om de rookvrije norm goed zichtbaar te maken.”
Borging
Om ervoor te zorgen dat de haltes in Noord-Brabant rookvrij zijn én blijven, heeft de provincie de borging goed geregeld. Zo houden ze er rekening mee bij het ontwerpen van nieuwe haltes. “We hebben bij de provinciale haltes de Rookvrije Generatietegel opgenomen in de standaard tekeningen,” vertelt Lars. “Zo zorgen we ervoor dat de toekomstige haltes ook meteen rookvrij zijn.”
En: zorg voor tegels van goede kwaliteit. “Wij hebben bewust gekozen voor een duurzame tegel met een langere levensduur. Een goedkope tegel kan snel slijten of verkleuren en dat zorgt voor discussies over kosten.”
Terugblik
Inmiddels is het project een paar maanden geleden afgerond en kijkt Lars er positief terug. “In de voorbereiding heeft het wat meer tijd gekost om de gemeenten te betrekken, maar uiteindelijk hebben we bijna alle gemeenten meegekregen. Ook heeft het project voor ons als provincie een mooi zichtbaar resultaat opgeleverd.”
